"Dać ujrzeć"
W pierwszych miesiącach 1939 roku opublikował tom
prozy zatytułowany Donner voir (Dać ujrzeć), na którj składają się jego prace publicystyczne, naukowe, lite racko-krytyczne. Z wybuchem drugiej wojny świato wej został poeta zmobilizowany i brał udział w kam panii 1940 roku. Po inwazji hitlerowskiej na Francji włączył się aktywnie do ruchu oporu. Zaangażowań; w pracę konspiracyjną, zajął się organizowaniem i kol portażem prasy podziemnej, na której łamach pu-blikował swoje utwory pod pseudonimem Jean d' Haud. Był czynnym członkiem Narodowego Komite tu Pisarzy Francuskich, w 1942 roku wstąpił do Fran cuskiej Partii Komunistycznej. Tropiony przez gęsta po, zmuszony był ukryć się w domu zdrowia na prc wincji. W okresie okupacji hitlerowskiej stał się czo łowym poetą ruchu oporu, po wyzwoleniu zajął pocze sne miejsce na lewym skrzydle życia poetyckieg Francji.
W latach wojny Eluard opuścił ruch surrealistyczn; z tego okresu pochodzą tomy: Poesie et Verite (Poezj i Prawda), ogłoszony w 1942, Au rendez-vous alleman (Na niemieckiej schadzce), zawierający wiersze po wstałe w latach 1942-1945, Le lit, la table (Łóżko, stół W 1945 roku napisał poemat A Pablo Picasso (Do Pa blo Picassa), w rok później ogłosił zbiór poetycki L dur desir de durer (Trwale pragnienie trwania) on tom wierszy Poesie ininterrompue (Poezja nieprzerwa na), który zawiera poemat o tym samym tytule, jede z najdłuższych i najwspanialszych utworów Eluarda. Po stracie żony Nush, która zmarła w końcu 1946 roku, opublikował przepojone bólem dwa zbiorki wierszy - pierwszy w 1947 roku, pod pseudonimem Didier Desroches, zatytułowany Le temps deborde (Czas rozsadza brzegi), drugi w 1948 roku, Corps me-morable (Ciało pamiętne).
Po wojnie Paul Eluard wielokrotnie odwiedzał Polskę, w 1948 roku brał udział w Kongresie Intelektualistów w Obronie Pokoju we Wrocławiu oraz w uroczystościach związanych ze sto pięćdziesięcioletnią rocznicą urodzin Adama Mickiewicza. Przyjeżdżał również celem nawiązania kontaktów osobistych z poetami polskimi, którzy z kolei odwiedzali go we Francji. Zainteresowanie Polską i sympatia dla naszego narodu znalazły odbicie w twórczości powojennej Eluarda.
W 1947 roku pojechał poeta do Grecji, aby odwiedzić obóz partyzantów komunistycznych, którzy prowadzili wtedy walkę zbrojną przeciwko monarchii.
Zaangażowany po stronie komunizmu, stał się rzecznikiem idei rewolucji społecznej. Z tego okresu pochodzi wydany w 1948 roku jego zbiór wierszy zatytułowany Poemes politiąues (Wiersze polityczne), jak również ogłoszony w rok później tom Une lecon de morale (Nauka moralności).
Na krótko przed śmiercią znalazł ukojenie przy boku ostatniej swej przyjaciółki, Dominiki. Zmarł na zapalenie płuc w 1952 roku w willi w Bois de Vincennes, gdzie mieszkał wraz z Dominiką. W roku śmierci Eluarda wyszła drukiem jego Antologie des ecrits surl'art (Zbiór wypowiedzi o sztuce). Pasja twórcza nii opuszczała poety do końca życia, jego dorobek poetyc ki jest ogromny, nie sposób jednak wspomnie o wszystkich jego zbiorach w tak krótkim omówienit W przekładzie na język polski ukazały się utwór; Paul Eluarda w następujących edycjach: Wybór wier szy (1950) oraz Wiersze (1959), oba w wyborze Adami Ważyka. Utwory Eluarda dla zbiorów tych tłumaczyli Zbigniew Bieńkowski, Mieczysława Buczkówna, Ew Fiszer, Paweł Hertz, Mieczysław Jastrun, Jan Kot Jerzy Lisowski, Zbigniew Stolarek i Adam Ważyk.
